Τοπικές Κοινωνίες & Μνημεία

Ανιχνεύοντας τις σχέσεις ανθρώπων και μνημείων

Μέσα στην Προθήκη!

with 2 comments

Όψη του ποταμού τον Απρίλιο στον Κεραμεικό.

Όψη του ποταμού τον Απρίλιο στον Κεραμεικό.

Μπορεί να διαβάσετε πριν από λίγους μήνες την απόφαση των αρχών (ΕΑΧΑ, Δήμος Αθηναίων) να συνδέσουν τον Ηριδανό με το αρδευτικό σύστημα της πόλης έτσι ώστε να χρησιμοποιείται στο πότισμα πρασίνου στην περιοχή του Θησείου. Κίνηση ενδιαφέρουσα αφού τουλάχιστον κάποιο από το φορτίο νερού χρησιμοποιείται και δεν καταλήγει απλά στον Κηφισό και μετά στο Φάληρο.
Ίσως και να είδατε την επεισοδιακή ‘εμφάνιση’ τμήματος της κοίτης του ποταμού μετά από καθίζηση του εδάφους στην υπό διαμόρφωση πλατεία Μοναστηρακίου, τον περασμένο Οκτώβρη.

Αντίθετα με τις προκηρύξεις της ΕΑΧΑ, όπως αποφασίστηκε πριν από λίγες ημέρες το εντυπωσιακό αυτό τμήμα της κοίτης, που σώζει και 3 ενδιαφέρουσες αρχαίες μορφοποιήσεις, θα μπει στο … κλουβί. Θα καλυφθεί δηλαδή με γυάλινο δάπεδο (?) για να αποθαυμάζεται άνωθεν.

Το καταγγέλουν οι αρχιτέκτονες της πλατείας (αν και καθυστέρησαν να εμφανιστούν και αρχικά δεν είχαν ξεκάθαρη γνώμη) να ακούγεται το νερό λένε και αυτό φαντάζει μαγικό σε όσους περπατούν στη (βομβαρδισμένη πλέον) πλατεία συχνά.
Το ΚΑΣ απαντάει οτι έχει «τραυματικά αντιληφθεί», πως οι Αθηναίοι συλλήβδην λίγο ξέρουν να φροντίζουν τους ανοιχτούς χώρους και πετάνε τα σκουπίδια τους μέσα στα σκάμματα, καταστρέφουν τα στέγαστρα και σκειτάρουν πάνω σε αυτά- (το ήξερα ότι αυτή η γιαγιά με τα πατίνια ήταν ύποπτη!)

Άλλος ένας χώρος που αποξενώνεται από το περιβάλλον του, μπαίνει σε προθήκη και βίαια αποκόπτεται από τον περιβαλλοντικό, ιστορικό, κοινωνικό … περίγυρο (έστω και αυτόν τον κατασκευασμένο). Οι πολίτες βρωμίζουν τα αρχαία, το ΥΠ.ΠΟ τα κρατάει για τους λίγους και τα μουσειοποιεί με χαρακτηριστική άνεση. Αλλά πότε ήταν η τελευταία φορά που ενημέρωσε τον απλό πολίτη μέσα σε αυτούς τους ανοιχτούς χώρους, πότε έκανε εκδηλώσεις, πότε ενημέρωσε με απλά λόγια για το τι βλέπει και πόσο σημαντικό είναι και πότε ζήτησε τη γνώμη του για την πιθανή ή μη ανάδειξη μιας αρχαιότητας.

Ποιος από εμάς ρωτήθηκε αν τέλοσπάντων θέλει να ακούει το νερό, όταν περνάει από την (ψυχεδελικά πολύχρωμη) πλατεία Μοναστηρακίου;

(Για μια βόλτα στον Ηριδανό βλ. εδώ)

Written by Stelios Lekakis

Αυγούστου 29, 2008 στις 10:05 πμ

2 Σχόλια

Subscribe to comments with RSS.

  1. Είναι ακριβώς ένα κορυφαίο πρόβλημα στη σχέση της κοινωνίας με τα μνημεία. Αντί να μας γεμίζουν αγάπη προς αυτά μέσω της εκπαίδευσης και της γνώσεις, προτιμούν να μας γεμίζουν φόβο, μέσω της αποξένωσης και της καταστολής. Αντί να οικοδομούμε σχέση πολίτη-μνημείου, οικοδομούμε τη σχέση πελάτη-τουριστικού προϊόντος. Ο τρόπος που αντιμετωπίζουν πολλοί αρχαιολόγοι τους πολίτες απέναντι στα αρχαία, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα κακής τιμωριτικής παιδαγωγικής.

    Από αυτή την πλευρά, η περίπτωση του Ηριδανού, όπως και του Φιλοπάππου έχουν εξαιρετικές ομοιότητες. Στο όνομα τη προστασίας από μια γενικόλογη πιθανή απειλεί, οι αρχαιολόγοι και το ΚΑΣ καταφεύγουν στην προκρούστεια λύση της καταστρατήγησης του δικαιώματος του πολίτη στην ελεύθερη πρόσβαση στα πολιτιστικά αγαθά. Πρόκειται για μια ασύμμετρη απάντηση σε ένα υποθετικό πρόβλημα. Όμως βάση αυτού του προβλήματος δεν αποτελεί τόσο η στάση των πολιτών, όσο η άρνηση της πολιτείας να παρέχει όλα όσα χρειάζονται για την προστασία των μνημείων. Π.χ. Αν δεν έχει σκοπό να διαθέσεις ένα καθαριστή για τον Ηριδανό, τότε το τζάμι είναι η προστασία του.

    Το ερώτημα εδώ είναι πως είναι δυνατό οι αρχαιολόγοι να έχουν καβαλήσει με τόση ευχαρίστηση το άρμα του ΥΠΠΟ. Ένα άρμα που οδηγεί ολοταχώς στην εμπορευματοποίηση, σπονσοροποίηση, ιδιωτικοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.

    filopappou

    Αυγούστου 30, 2008 at 10:16 μμ

  2. Αυτό που περιγράφετε είναι όντως μια πραγματικότητα. Τα αίτια της είναι όμως νομίζω αρκετά σύνθετα.

    Σίγουρα ευθύνες υπάρχουν από πολλές πλευρές.

    Η έννοια της αρχαιολογίας για το κοινό ή της συμμετοχής στην αρχαιολογική έρευνα-ανάδειξη είναι ένα θέμα που συζητιέται πολύ στο εξωτερικό τις τελευταίες δεκαετίες. Κυρίως σαν αποτέλεσμα και πρακτική της απο-αποικιοποίησης (πολιτικά και επιστημονικά) και της επισήμανσης της κοινωνικής ευθύνης της αρχαιολογίας: Οι αρχαιολόγοι χάνουν τον κυρίαρχο ρόλο του προσδιορισμού και της γνωμοδότησης για το παρελθόν και καλούν όλες τις κοινωνικές ομάδες να συμμετάσχουν στο έργο με γνώμονα την κοινωνική δικαιοσύνη. Μέσα σε αυτό το κλίμα έχει δημιουργηθεί ειδικός ερευνητικός κλάδος (που διδάσκεται στα πανεπιστήμια: public archaeology) και στοχεύει στην εκπαίδευση –ενημέρωση των αρχαιολόγων με τον τρόπο που το ‘κοινό’, ‘οι πολίτες’, ‘οι ιθαγενείς κοινότητες’, ‘οι τοπικές κοινωνίες’ αντιλαμβάνονται, νοηματοδοτούν και χρησιμοποιούν το παρελθόν και τα μνημεία στην καθημερινότητα και στη διαμόρφωση της ταυτότητάς τους.

    Στην Ελλάδα δυστυχώς, δεν έχει ακολουθηθεί η ίδια διαδικασία. Η συζήτηση για συμμετοχή του κοινού που υπήρχε τη δεκαετία του ’80-’90 (και ως αίτημα της αριστεράς) δε συνεχίστηκε (βλ. π.χ. http://www.arxaiologia.gr/assets/media/PDF/migrated/927.pdf). Συμμετοχικές διαδικασίες εφαρμόστηκαν μόνο κατά περίπτωση και από μονάδες, που πίστευαν σε αυτή τη λύση. Σε μεγάλα ποσοστά ακόμα και σήμερα οι αρχαιολόγοι εξερχόμενοι του πανεπιστημίου δεν είναι ενημερωμένοι για τις στάσεις αυτές και φυσικά δεν τις μαθαίνουν αν δεν συνεργαστούν με κάποιο προοδευτικό μυαλό σε κάποια εφορεία αρχαιοτήτων.

    Αλλά που είναι και η κοινωνία των πολιτών; Γιατί δε διεκδικούμε τα αυτονόητα, όχι με υπερβολές αλλά με διάλογο και αμοιβαία αντίληψη των προτεραιοτήτων και της οπτικής κάθε μιας από τις πλευρές;

    Stelios

    Σεπτεμβρίου 1, 2008 at 10:01 πμ


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: