Τοπικές Κοινωνίες & Μνημεία

Ανιχνεύοντας τις σχέσεις ανθρώπων και μνημείων

Ψηφιακή κληρονομιά και νέο περιβάλλον γνώσης … για ποιον;

leave a comment »

picture-1

Πριν από μερικές ημέρες ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του συνεδρίου «Digital Heritage in the New Knowledge Environment; Shared spaces & open paths to cultural content», που οργανώθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και τη Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνημείων. Ανάμεσα στους στόχους του, που μπορεί κανείς να δει στο βιβλιαράκι με τις περιλήψεις των παρουσιάσεων, αναφέρεται: «Διεύρυνση του Κοινού: νέοι ρόλοι και τρόποι παραγωγής και διάχυσης της γνώσης για το κοινό».

Το πρόγραμμα παραβρέθηκε σε αρκετές από τις συνεδρίες αυτής της ενδιαφέρουσας συνάντησης, που παρουσιάστηκε το έργο αρχαιολόγων από διάφορες υπηρεσίες του ΥΠ.ΠΟ (κυρίως από τη χρηματοδότηση του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Κοινωνία της Πληροφορίας») αλλά και παράλληλες δράσεις ξένων  συναδέλφων.

Από τις παρουσιάσεις που παρακολουθήσαμε υπήρχαν διάφορα φωτεινά παραδείγματα ιστοσελίδων (βλ. π.χ. Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού), τρόπων επεξεργασίας του ανασκαφικού υλικού και διάθεσης του (π.χ. l-p archaeology) και άλλα ενδιαφέροντα, όπως εικονικές αναπαραστάσεις μνημείων και λύσεις για το μέλλον. Παρόλα αυτά το συνέδριο δεν έδωσε (τουλάχιστον σε κάποιον σχετικά ενημερωμένο ακροατή) κάτι συγκλονιστικά καινούριο ενώ δεν ήταν λίγες οι φορές, που κάτι απλοϊκό (ειδικά όταν γινόταν αναφορά σε βάσεις δεδομένων), παρουσιάζονταν ως καινοτόμο.

Ιδιαίτερη εντύπωση μας έκανε το γεγονός πως ουσιαστικά το όλο θέμα αλλά και οι περισσότερες από τις πρακτικές που είδαμε να παρουσιάζονται απευθύνονταν περισσότερο σε αρχαιολόγους ή σχετικών πεδίων επαγγελματίες, -η πλειοψηφία άλλωστε του κοινού της αίθουσας- παρά στο ευρύ κοινό. Σε σχετική παρατήρηση ξένου συναδέλφου δεν υπήρξε αντίλογος. Όταν όμως εκείνος συνέχισε λέγοντας πως οι πολίτες της Ελλάδας πληρώνουν (σχεδόν αποκλειστικά) για τον Πολιτισμό, οπότε ζητούν αυξημένες υπηρεσίες και ότι ίσως είναι κοντά η στιγμή που κάποιος θα προσφύγει στην Ελληνική Δικαιοσύνη ζητώντας τες, υπήρξε έντονη κινητικότητα.

Το Εθνικό Αρχείο Μνημείων (σε συνέχεια προηγούμενης κουβέντας) υπεραμύνθηκε της πρακτικής προστασίας των εικόνων και άλλων δεδομένων από μνημεία ως «περιουσία του ελληνικού δημοσίου» αλλά και «για να προστατευθούν από την άκριτη εμπορευματοποίηση». Εκεί προστέθηκε και το σχόλιο, ότι μπορεί οι εικόνες των μνημείων να μην είναι δωρεάν ή εύκολα προσβάσιμες από το κοινό, αλλά οι πολίτες λαμβάνουν το «αντίτιμο» των παροχών τους μέσω φροντισμένων αρχαιολογικών χώρων. Σε αυτό το σημείο το πρόγραμμα παρενέβη και ρώτησε αν πιστεύεται ότι υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στις δαπάνες του πολίτη και τις υπηρεσίες που λαμβάνει εκείνος σε αρχαιολογικούς χώρους (ιδιαίτερα στους μεγάλους, π.χ. στην Ακρόπολη που δεν υπάρχουν καν ενημερωτικές πινακίδες) αλλά δεν υπήρξε κάποια απάντηση.

Αντίθετα η συζήτηση εξετράπη στα τεκτενόμενα στην Αγγλία (όπου υπάρχουν και ιδιωτικές εταιρείες που ανασκάπτουν, διαχειρίζονται δεδομένα και δημοσιεύουν μνημεία), η οποία προκάλεσε τα σχόλια (μερικά από αυτά δύσπιστα για την ποιότητα των πράξεων) από αρκετούς αρχαιολόγους.
Κοινό κτήμα ο πολιτισμός; Ναι, αφού είναι αντικείμενο διαχείρισης από ένα συλλογικό όργανο για τα συμφέροντα όλων των πολιτών, όπως το ΥΠ.ΠΟ, (θυμηθείτε το συνέδριο του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων «Τα Μνημεία Ανοίκουν Σε Όλους»).

Πόσοι όμως είναι αυτοί οι … όλοι; Πόσοι μπορούν να πληρώσουν το αντίτιμο της εισόδου σε κάποιον χώρο δημόσιου πολιτισμού και τι γίνεται για αυτούς που δεν μπορούν; Πόσοι μπορούν να πάνε σε ένα αρχαιολογικό χώρο χωρίς ερμηνεία και να καταλάβουν; Πόσοι ξέρουν τι είναι «στρωματογραφία», «παλαιότερη φάση», «τυπικό δείγμα στοάς» κ.α. που διάβασα σε πινακίδες στο θέατρο του Διονύσου; Πόσοι μπορούν να συμμετέχουν ή να πουν τη γνώμη τους για το  μέλλον ενός αρχαιολογικού χώρου; Πόσοι μπορούν να πληρώσουν για να «εκμεταλλευθούν επίσημα» μια απλή φωτογραφία ενός μνημείου; Πόσοι έχουν πρόσβαση σε δεδομένα για τα μνημεία; Ποιους τέλος πάντων αφορά το «νέο περιβάλλον γνώσης» που ευαγγελιζόταν το συνέδριο; Μήπως τελικά αυτή η σχεδόν «κομμουνιστική» πρακτική του ανήκειν σε όλους είναι απλά μια «καπιταλιστική» μεθόδευση του κράτους και μιας ελίτ «όλων», που γνωρίζουν;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: