Τοπικές Κοινωνίες & Μνημεία

Ανιχνεύοντας τις σχέσεις ανθρώπων και μνημείων

Posts Tagged ‘τοπικές κοινωνίες

Η πρωτοβουλία των πολιτών για την προστασία του αρχαίου θεάτρου του Αμφιαρείου

leave a comment »

«Η πρωτοβουλία των πολιτών

για την προστασία του αρχαίου θεάτρου του Αμφιαρείου»

 Ανακοίνωση στην ημερίδα

Η ώρα των πολιτών για την ανάδειξη του αρχαίου θεάτρου του Αμφιαρείου,

Ε. Γρατσία 17.11.11


Μια φορά κι έναν καιρό, πριν ακριβώς από δέκα χρόνια, μια αρχαιολόγος, η Ειρήνη, πέρασε έξω από το Αμφιάρειο. Η ματιά της έπεσε στις πέτρες που ακτινοβολούσαν το φως του ήλιου. Σάστισε από την ομορφιά του τοπίου. Μέσα στα δέντρα ξεπρόβαλε ένα αρχαίο ιερό. Από εκείνη την ημέρα επισκεπτόταν καθημερινά τον χώρο γιατί έβαλε στόχο να γράψει μια εργασία γι’ αυτόν. Εκεί γνώρισε τη Φωτεινή και τον Γιώργο, που αγαπούσαν πολύ το μνημείο και αποφάσισαν όλοι μαζί κάτι να κάνουν, να πράξουν. Είχε μεγάλη ανάγκη από προστασία και ανάδειξη για να μπορέσουν όλοι να το επισκέπτονται και να απολαμβάνουν την ομορφιά του. Τα χρόνια πέρναγαν και η κουβέντα όλο και μεγάλωνε. Μια ιδέα κατέβηκε, να πάνε να συναντήσουν τον κύριο Σταύρο που μπορούσε να τους βοηθήσει να ξεκινήσουν από κάπου και αυτό ήταν το θέατρο. Άνοιξαν έναν κουμπαρά και όποιος μπορούσε έβαζε χρήματα σε αυτόν για να γίνει η μελέτη για το θέατρο, για να μπορέσουν να βοηθήσουν τους αρχαιολόγους πού ήταν οι υπεύθυνοι για το Αμφιάρειο. Άρχισαν να κάνουν και περιηγήσεις σε αυτόν καλώντας τους κατοίκους του Καλάμου, του Ωρωπού του Μαρκόπουλου αλλά και της Αθήνας να τον επισκεφθούν, να τον κάνουν κομμάτι της καθημερινής τους ζωής. Μια νύχτα μάλιστα με πανσέληνο άνοιξε, με πρωτοβουλία του Γιώργου του αρχαιολόγου, και πλημμύρισε από κόσμο. Μεγάλη συζήτηση άρχισε να γίνεται για το Αμφιάρειο. Ο δήμαρχος, οι σύμβουλοι, οι πολίτες μίλαγαν και σκέπτονταν αυτό. Οργάνωσαν μάλιστα και ημερίδα μια κρύα μέρα του Νοέμβρη για να οργανώσουν, να οργανωθούν και να γίνει το παραμύθι πραγματικότητα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Written by Stelios Lekakis

25 Νοεμβρίου, 2011 at 1:36 πμ

Αμφιάρειον: ένας αρχαιολογικός χώρος στη ζωή μας

leave a comment »

Το Αμφιάρειο, ένας αρχαιολογικός χώρος γίνεται κομμάτι της ζωής μας

H MOnuMENTA και κάτοικοι του Καλάμου Αττικής ανέλαβαν την πρωτοβουλία να συμβάλλουν ώστε το Αμφιάρειο, ο μοναδικός αυτός αρχαιολογικός χώρος, να αναδειχθεί και να βρει τη θέση που του αξίζει στην καθημερινή ζωή των κατοίκων, παραθεριστών και φίλων του Καλάμου και της ευρύτερης περιοχής.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Written by Stelios Lekakis

21 Αυγούστου, 2011 at 11:11 μμ

«Πράττουμε για τα μνημεία»

with one comment

Koilada Tsikalariou

Πράττουμε για τα Μνημεία

Δελτίο τύπου εκδήλωσης
21.08.09, Πλατεία Χαλκιού, Νάξος

Η Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία MOnuMENTA και ο Δήμος Δρυμαλίας διοργανώνουν την εκδήλωση «Πράττουμε για τα μνημεία», την Παρασκευή 21 Αυγούστου 2009, στις 7.30μ.μ. στην πλατεία του Χαλκιού με την ευγενική υποστήριξη του Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστόπουλου.

Η MOnuMENTA, στα πλαίσιο του Προγράμματος «Τοπικές Κοινωνίες & Μνημεία», που εφαρμόζεται εδώ και τρία χρόνια στο νησί της Νάξου με αρκετές εκδηλώσεις, παρεμβάσεις, εκδόσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα, προσπαθεί να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει της τοπικές κοινωνίες του νησιού για το φυσικό και μνημειακό πλούτο του νησιού που τις περιβάλλει, τους κινδύνους που αντιμετωπίζει, να προτείνει βιώσιμες πρακτικές αλλά και να ερευνήσει τον τρόπο που το παρελθόν γίνεται αντιληπτό και εκτιμάται στο παρόν μέσα από παραδοσιακές και σύγχρονες, ντόπιες ή ξενόφερτες πρακτικές και συνήθειες.

Δουλεύοντας αρκετό χρόνο με τις τοπικές κοινωνίες νησιωτικών περιοχών αλλά και με το σύστημα προστασίας των φυσικών και πολιτιστικών μνημείων της Διοίκησης, αντιληφθήκαμε αρκετές φορές αδυναμίες στον προσδιορισμό των αρμοδιοτήτων από την πλευρά των φορέων αλλά και έλλειψη ενημέρωσης για τους τρόπους βάσει των οποίων, οι πολίτες μπορούν να «πράξουν» για την προστασία και τη βιώσιμη διαχείριση των μνημείων.

Τη φετινή χρονιά λοιπόν, το πρόγραμμα προσκαλεί μια σειρά δημοσίων και άλλων φορέων (Υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, Δήμο Δρυμαλίας, Νομαρχία Κυκλάδων, Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, Πανεπιστήμιο Αθηνών κ.α.) αλλά και πολιτών, προκειμένου να εντοπιστούν οι αρμοδιότητες και οι ευθύνες καθενός αλλά και να σκιαγραφηθούν τρόποι δράσης σύμφωνα με τους οποίους η κοινωνία των πολιτών μπορεί να ενημερώνεται και να ενεργεί για την προστασία του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος• μια αρχή απαραίτητη τη σημερινή εποχή, όπου οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων για την τύχη των μνημείων δεν κοινωνούνται συχνά.

Με το παρόν δελτίο τύπου επιθυμούμε να καλέσουμε όλους τους ενεργούς πολίτες του νησιού να λάβουν μέρος στην εκδήλωση και να συμμετάσχουν με παρεμβάσεις στη συζήτηση, που θα ακολουθήσει τις δεκάλεπτες εισηγήσεις φορέων και πολιτών, με προτάσεις για τη βιώσιμη διαχείριση των μνημείων, καλές πρακτικές και λύσεις στα προβλήματα που απειλούν τη φύση, την ιστορία και τη συνοχή του τόπου. Η συζήτηση στο τέλος της ημερίδας θα επικεντρωθεί στις προτεινόμενες δράσεις για τη διάσωση δυο σημαντικών μνημείων του νησιού, του ελληνιστικού Πύργου του Χειμάρρου και του Ενετικού Παλατιού των Ιησουιτών, τα οποία αναφέρθηκαν αρκετές φορές στην περυσινή εκδήλωση του προγράμματος,για τα μνημεία της Νάξου που απειλούνται.

Πρόσκληση

Πρόγραμμα

Αφίσα

Ygroviotopos Stelidas

Μέσα στην προθήκη (series 2)

with one comment

Plateia Monastirakiou_

Η πλατεία Μοναστηρακίου άνοιξε τελικά, τα πετάσματα απομακρύνθηκαν και ένας  δημόσιος χώρος επεστράφη στους δικαιούχους του: Περιπατητές, περαστικούς, αστέγους, μικροπωλητές, τριγύρω εργαζομένους, πλανόδιους μουσικούς, απλά καθήμενους κάθε εθνικότητας, αδέσποτους σκύλους κ.α. Στις κοινωνίες δηλαδή της μεγαλόπολης (βλ. παραπάνω post) που τυπικά περιβάλλουν και χρησιμοποιούν τους ελεύθερους χώρους  και πολλές φορές τα μνημεία κάθε πρωτεύουσας.

Γύρω από αυτήν την ιδέα άλλωστε εργάστηκαν  οι αρχιτέκτονες της μελέτης: Για τη δημιουργία μιας διαπολιτισμικής πλατείας τόσο θεωρητικά (στη σύλληψη: τις ροές από πολύχρωμους κυβόλιθους) αλλά και οργανικά (:ένας ανοιχτός, κενός, «μεσογειακός» χώρος κατά τον Braudel που δε θα αποκλείει και θα αντανακλά τις κοινωνικές δομές της πόλης μέσω της κινητικότητας σε αυτόν).

Την επιτυχία του εγχειρήματος θα τη δείξει ο καιρός – και δεν εννοώ μετεωρολογικά, αν και υπάρχουν γκρίνιες για την ολισθηρότητα των κυβολίθων όταν βρέχει αλλά και για στοιχεία που τελικά δεν εφαρμόστηκαν στη μελέτη (όπως π.χ. τη δημόσια βρύση που είχε προβλεφθεί, το τοιχίο ανάμεσα στην εκκλησία και την οδό Ερμού για τον περιορισμό των τραπεζοκαθισμάτων κ.α. ).

Το σίγουρο είναι πως η διαμόρφωση αυτή δημιουργεί νέα δεδομένα για τη διαχείριση και την παρουσίαση μνημείων σε αστικά περιβάλλοντα. Η πλατεία οργανώνει ένα Esoteriko freatiou-Hridanosανοιχτό χώρο, μια πλατφόρμα επικοινωνίας χωρίς διαθέσεις αποκλεισμού, ανάμεσα στη ρωμαϊκή βιβλιοθήκη του Αδριανού, το μουσουλμανικό Τσισδαράκη τζαμί, την εκκλησία της Παντάνασσας, το κτήριο του σταθμού Μοναστηρακίου, υπό το βλέμμα της Ακρόπολης Αθηνών. Συνδετικός κρίκος είναι φυσικά, ένα φυσικό τοπόσημο, ο ποταμός Ηριδανός, που αν και δεν μπορείς να τον πλησιάσεις μέσω ενός εσωτερικού μπαλκονιού (έτσι όπως είχαν προβλέψει οι αρχιτέκτονες) τουλάχιστον μπορείς να τον δεις και να τον ακούσεις μέσω ενός φωταγωγού …

-αν είσαι πάνω από 1,60μ., όπως μονολογούσε μια δεσποινίς τις προάλλες, Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Γνωρίζοντας τους πρώτους κατοίκους του Άργους στους τελευταίους

3 Σχόλια


Πριν από μερικές μέρες, πραγματοποιήθηκε στο Άργος μια ενδιαφέρουσα εκδήλωση, με τίτλο «Περίπατος στο λόφο του Προφήτη Ηλία-Ασπίδα. Γνωριμία με τους πρώτους κατοίκους του Άργους». Η εκδήλωση, που έγινε με συνεργασία της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών, του Δήμου Άργους, της Δημοτικής Επιχείρησης Πολιτισμού και της Δ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, περιελάμβανε ξεναγήσεις στα αρχαιολογικά κατάλοιπα της κορυφής του λόφου, υπαίθριο εργαστήριο αγγειοπλαστικής, μια σειρά από ομιλίες από την ερευνητική ομάδα καθώς και αφήγηση λαϊκών παραμυθιών.

Σκοπός, όπως διακρίνεται και από τον τίτλο, ήταν μια εκδήλωση για το κοινό και η ενημέρωση των κατοίκων/επισκεπτών της πόλης για τις έρευνες τις Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής στο λόφο, μέσα από μια σειρά δραστηριοτήτων. Το πρόγραμμα «τοπικές κοινωνίες & μνημεία» με αφορμή τη συμμετοχή του στα παραπάνω σάς μεταφέρει κάποια γενικά σχόλια και παρατηρήσεις για το λόφο, τις τοπικές κοινωνίες του Άργους και τις σχέσεις τους με τα μνημεία της πόλης.

Γενικά, το Άργος είναι η μεγαλύτερη πόλη του νομού και κέντρο των εμπορικών και βιομηχανικών δραστηριοτήτων, συνεχίζοντας τη μεταεπαναστατική του παράδοση στην Αργολίδα. Τα πλούσια κατάλοιπα από πολλές προϊστορικές και ιστορικές περιόδους αλλά και ο ιδιάζων (ουσιαστικά προεπαναστατικός) πολεοδομικός ιστός το καθιστούν μια ιδιαίτερη αρχιτεκτονική-πολεοδομική περίπτωση ανάμεσα στις υπόλοιπες πόλεις της Πελοποννήσου· συνοπτικά, θα λέγαμε, μια «αρχιτεκτονικά εικονογραφημένη επιτομή της ιστορίας του ελληνικού χώρου».

Στις ΒΔ παρυφές της πόλης, στη σκιά της γειτονική Λάρισας, υψώνεται ο κωνικός λόφος του Προφήτη Ηλία (στο σχήμα της ασπίδας) με μαλακές υψομετρικές, 80 περίπου μέτρα πάνω από την σχετικά επίπεδη αργολική πεδιάδα. Η επίκαιρη θέση του και η εύκολη πρόσβαση τον κατέστησαν διαχρονικά τόπο συστηματικής ανθρώπινης δραστηριότητας και στις μέρες μας φορέα σπουδαίων αρχαιολογικών παλιμψήστων. Σήμερα σε ένα μικρό ερευνημένο τμήμα του, μπορούμε να μιλάμε για: το σημαντικό μυκηναϊκό νεκροταφείο στα νότια ριζά του, τις λατρείες και τα λείψανα αρχαϊκών, κλασικών και ελληνιστικών φάσεων κοντά στη βάση του και τη παλαιοχριστιανική βασιλική που τα αντικατέστησε αλλά και για τα σημαντικά μεσοελλαδικά κατάλοιπα της κορυφής, που μαζί με τα αρχαϊκά, ελληνιστικά και β’ παγκοσμίου πολέμου (!) λείψανα στο ίδιο μέρος, είναι μερικά μόνο από τα μνημεία που επιβεβαιώνουν το παραπάνω ισχυρισμό.

Παρόλο αυτό το μνημειακό φόρτο, όπως προκύπτει από μια πρόσφατη έρευνα, ο λόφος θεωρείται και χρησιμοποιείται από τους κατοίκους του Άργους ως ένας ανοιχτός χώρος αναψυχής περισσότερο, παρά ως αρχαιολογικός χώρος. Η αύξηση του πληθυσμού στο Άργος, η έντονη και παραμορφωτική οικοδομική δραστηριότητα που ακολούθησε μετά τα μέσα του 20ου αι. αλλά και το μνημειακό-διατηρητέο περιβάλλον του Άργους περιόρισε τους ελεύθερους χώρους της πόλης. Οι κάτοικοι επιλέγουν το πευκόφυτο λόφο για να αθληθούν, να περπατήσουν ή να γευματίσουν στο ύπαιθρο (δραστηριότητες που προωθούνται και από το Δήμο), συχνά αγνοώντας την ύπαρξη των αρχαιοτήτων. Το τελευταίο βέβαια οφείλεται και σε άλλους λόγους· η μη συστηματική διαχείριση των κειμένων αρχαιοτήτων (έλλειψη προστασίας, ενημέρωσης, ανάδειξης) τα καθιστούν ‘λιγότερο σημαντικά’ ή ‘αόρατα’. Ο λόφος του Προφήτη Ηλία λείπει από τη συλλογική συνείδηση των Αργείων που τεκμηριώνει συνήθως την πολιτιστική του ‘υπεροχή’ με τα πιο ‘γνωστά και σημαντικά’ κατάλοιπα στην περιοχή της αγοράς-θεάτρου (εκατέρωθεν της οδού Γούναρη). Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

«Μνημεία της Νάξου σε κίνδυνο» – Νέα από την εκδήλωση και οι καρτ-ποστάλ διαμαρτυρίας

4 Σχόλια

Στις 8 Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην ορεινή Απείρανθο της Νάξου η δεύτερη προγραμματισμένη εκδήλωση του προγράμματος «Τοπικές Κοινωνίες & Μνημεία» στο νησί με τίτλο: «Μνημεία της Νάξου σε κίνδυνο – Οι πολίτες μιλούν γι’αυτά», συνεργασία του ηλεκτρονικού περιοδικού MOnuMENTA και του Δήμου Δρυμαλίας.

Περίπου 150 εκπρόσωποι φορέων, κάτοικοι της Νάξου και επισκέπτες συγκεντρώθηκαν για να παρακολούθησουν και να συμμετέχουν στη δίωρη εκδήλωση, που περιελάμβανε: 10 ανακοινώσεις σχετιζόμενες με διαφορετικά μνημεία και ιστορικά σύνολα, πάνω από 11 παρεμβάσεις-σχόλια και ουσιαστικό διάλογο για τις αιτίες που απειλούν τον αρχιτεκτονικό και φυσικό πλούτο του τόπου.

Από αυτό το πολυποίκιλο μωσαϊκό απόψεων, από διαφορετικές οπτικές και με διαφορετική ένταση και χρώμα, μπορεί κανείς να συναγάγει κάποια γενικά συμπεράσματα: Αρχικά, υπάρχει μια ευρεία παραδοχή του προβλήματος˙ μνημεία από όλες τις γωνιές του νησιού απειλούνται με μη αναστρέψιμες βλάβες από ανθρωπογενείς -κυρίως- παράγοντες. Ανάμεσα σε αυτούς, που διατυπώνονται συχνότερα είναι η έλλειψη συντονισμού και οργάνωσης, η ανάγκη απόσπασης των κοινοτικών κονδυλίων σε μικρό χρονικό περιθώριο και η απουσία μελετών ανάδειξης ή επίπτωσης, η εποχική επένδυση στον τουρισμό, οι ανισότητες Χώρας και ενδοχώρας, η αδιαφορία και η έλλειψη ενημέρωσης των πολιτών κ.ά.

Και ίσως σε αυτό το τελευταίο να κρύβεται ένα σημαντικό στοιχείο για την περαιτέρω ενασχόληση με το ζήτημα: πολλές φορές ακούστηκε ότι είναι οι ίδιοι οι Ναξιώτες που ευθύνονται για τις αλλοιώσεις και τις καταστροφές, με δράση ή παράλειψη αλλά και ότι από τοπικό επίπεδο θα πρέπει να ξεκινούν και οι περισσότερες δραστηριότητες περιορισμού του φαινομένου και περαιτέρω ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης. Αυτή η άμεση ανάληψη της ευθύνης, έστω και σε αυτό το μικρό ποσοστό από τους παρευρισκομένους, ίσως να δείχνει ένα νέο δρόμο για την αντιμετώπιση των φαινομένων αλλά και να είναι ένα αποτέλεσμα της συστηματικής ενασχόλησης και τριβής μιας ομάδας πολιτών με τέτοιου είδους θεματικές˙ μια υπόθεση που επιβεβαιώνεται από τη διάχυτη βούληση για συλλογική και άμεση δράση και περιορισμό της υπάρχουσας κατάστασης.
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Εκδήλωση στον Πύργο του Χειμάρρου 12.08.08

leave a comment »

Εκδήλωση στον Πύργο του Χειμάρρου, 12.08.08
Εκδήλωση στον Πύργο του Χειμάρρου, 12.08.08

Την Τρίτη 12.08.08 πραγματοποιήθηκε στον πύργο του Χειμάρρου στη Νάξο μια εκδήλωση-δημόσια συζήτηση με πρωτοβουλία του Συλλόγου των Φιλωτιτών και θεματική την ευαιθητοποίηση για το μνημείο-σύμβολο της ορεινής Νάξου, που βρίσκεται σε κίνδυνο.

Οι εργασίες αποκατάστασης και ανάδειξης του πύργου ξεκίνησαν με το Β΄ΚΠΣ αλλά δεν συνεχίστηκαν με τα επόμενα με αποτέλεσμα οι ανασκαφικές εργασίες να είναι ημιτελείς ενώ οι αναστηλωτικές να περιορίζονται σε ένα προστατευτικό ικρίωμα και την τακτοποίηση διασπάρτων μελών περιμετρικά.
Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν εκπρόσωποι τοπικών φορέων, ο Δήμος Δρυμαλίας αλλά και περίπου 70 Φιλωτίτες (καθισμένοι κατά παράταξη στα ομαδοποιημένα spolia του μνημείου) αριθμός εντυπωσιακός για ένα απομεσήμερο Αυγούστου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Written by Stelios Lekakis

21 Αυγούστου, 2008 at 1:40 πμ